(KTSG Online) – Giới chức Trung Quốc đang đánh giá phương án cho phép công ty mạng xã hội X của tỉ phú Elon Musk mua lại hoạt động của nền tảng tạo và chia sẻ video ngắn TikTok tại Mỹ trong trường hợp công ty này không thể chống lại lệnh cấm của Mỹ.

Bắc Kinh xem phương án này như là một phần mặc cả quan trọng trong các cuộc đàm phán về thuế quan, kiểm soát xuất khẩu công nghệ với chính quyền sắp nhậm chức của Tổng thống đắc cử Donald Trump.

Theo một đạo luật được Quốc hội Mỹ thông qua năm ngoái, ByteDance (Trung Quốc), công ty mẹ của TikTok phải bán TikTok US trước thời hạn 19-1, nếu không sẽ bị cấm tại Mỹ vì lo ngại an ninh quốc gia.

Trên thực tế, đạo luật này không cấm sử dụng TikTok nhưng sẽ yêu cầu các tập đoàn công nghệ như Apple và Google ngừng cung cấp ứng dụng này thông qua kho ứng dụng trên hệ điều hành di động iOs và Android. Điều này chẳng khác nào lệnh cấm vì sẽ khiến ứng dụng TikTok tàn lùi theo thời gian.

Hiện TikTok đang chống đạo luật trên bằng cách kháng kiện lên tòa án tối cao Mỹ. Tuy nhiên, trong phiên tranh tụng hôm 10-1, các thẩm phán tòa tối cao bày tỏ quan điểm ưu tiên an ninh quốc gia hơn quyền tự do ngôn luận, báo hiệu khả năng sẽ ra phán quyết yêu cầu TikTok tuân thủ luật trong những ngày tới.

Theo các nguồn thạo tin, tại Bắc Kinh, các quan chức cấp cao bắt đầu tranh luận về các phương án dự phòng cho TikTok như một phần của cuộc thảo luận mở rộng về cách làm việc với chính quyền sắp tới của Donald Trump. Một trong những phương án là bán tài sản của TikTok tại Mỹ cho tỉ phú Elon Musk, CEO của hãng xe điện Tesla có nhà máy sản xuất ở Thượng Hải.

Các nguồn tin cho biết, một thỏa thuận tiềm năng với Musk, một trong những đồng minh thân cận nhất của Trump có sức hấp dẫn đối với chính phủ Trung Quốc, dự kiến ​​có tiếng nói quyết định liệu TikTok cuối cùng có được bán hay không.

Tỉ phú Elon Musk đã chi hơn 250 triệu đô la Mỹ để ủng hộ chiến dịch tranh cử của ông Trump. Vì vậy, sau khi giành thắng lợi trong cuộc đua vào Nhà Trắng, ông Trump tuyên bố sẽ bổ nhiệm Musk làm đồng lãnh đạo của ban cải thiện hiệu suất chính phủ

Theo một phương án được các quan chức chính phủ Trung Quốc thảo luận, công ty mạng xã hội X (trước đây là Twitter) của Elon Musk sẽ nắm quyền kiểm soát hoạt động của TikTok tại Mỹ nếu tòa tối cao buộc ByteDance phải bán nền tảng này. Với hơn 170 triệu người dùng tại Mỹ, TikTok có thể thúc đẩy nỗ lực thu hút các nhà quảng cáo của X. Công ty trí tuệ nhân tạo xAI do Musk sáng lập cũng có thể hưởng lợi từ lượng dữ liệu khổng lồ được tạo ra từ TikTok.

Giới chức Trung Quốc vẫn chưa đạt được bất kỳ sự đồng thuận chắc chắn nào về cách tiến hành thương vụ này và các cuộc thảo luận vẫn chỉ là sơ bộ. Cũng không rõ liệu Musk, TikTok và ByteDance đã có tổ chức bất kỳ cuộc đàm phán nào về các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận tiềm năng nào hay không. Tuy nhiên, Musk từng bày tỏ quan điểm ủng hộ TikTok tiếp tục được sử dụng tại Mỹ.

Trong một bài viết đăng trên nền tảng X hồi tháng 4-2024, ông cho biết: “Theo tôi, TikTok không nên bị cấm ở Mỹ, dù lệnh cấm như vậy có thể có lợi cho nền tảng X. Làm như vậy sẽ đi ngược lại với quyền tự do ngôn luận”.

Các quan chức Trung Quốc sẽ đối mặt với các cuộc đàm phán khó khăn với chính quyền sắp tới của ôngTrump về thuế quan, kiểm soát xuất khẩu công nghệ và các vấn đề khác. Họ xem cuộc đàm phán về TikTok là một khía cạnh quan trọng để mặc cả.

Tổng thống đắc cử Trump đã kêu gọi tòa tối cao trì hoãn lệnh cấm TikTok để ông có thể giải quyết trực tiếp thông qua đàm phán sau khi nhậm chức.

Tỉ phú Musk đang ở vị trí có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ Mỹ-Trung với tư cách là người giàu nhất thế giới đang điều hành hoạt động kinh doanh ở 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tesla đã xây dựng một nhà máy xe điện khổng lồ ở Thượng Hải vào năm 2019 và kể từ đó đã mở rộng nhà máy này thành cơ sở sản xuất lớn nhất của công ty. Nỗ lực này đã giúp Tesla mở rộng thị phần tại Trung Quốc bất chấp sự cạnh tranh gay gắt tại địa phương và xây dựng thiện chí với các quan chức chính phủ Trung Quốc.

Musk đã lên tiếng phản đối một số chính sách thương mại của Mỹ gần đây với Trung Quốc, bao gồm cả thuế quan mà chính quyền ông Joe Biden áp đặt đối với xe điện Trung Quốc.

Cuộc thảo luận ở Bắc Kinh cho thấy số phận của TikTok US có thể không còn nằm trong tầm kiểm soát duy nhất của ByteDance nữa.

Chính phủ Trung Quốc nắm giữ cái gọi là “cổ phần vàng” trong một công ty liên kết của ByteDance nên có ảnh hưởng đến chiến lược và hoạt động của công ty. TikTok từng khẳng định, quyền kiểm soát của Bắc Kinh chỉ áp dụng cho Douyin Information Service Co., một công ty con khác của ByteDance đang điều hành ứng dụng Douyin (tương tự TikTok) tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, các quy tắc kiểm soát xuất khẩu của Bắc Kinh ngăn cấm doanh nghiệp Trung Quốc bán các thuật toán phần mềm quan trọng ra nước ngoài. Chính phủ Trung Quốc cần phê duyệt một giao dịch bao gồm thuật toán đề xuất nội dụng có giá trị của TikTok. Do đó, Bắc Kinh có tiếng nói đáng kể trong bất kỳ thỏa thuận bán TikTok tại Mỹ.

Các hoạt động của TikTok tại Mỹ có thể được định giá khoảng 40-50 tỉ đô theo ước tính từ 2 nhà phân tích Mandeep Singh và Damian Reimertz của Bloomberg Intelligence. Đó là một khoản tiền đáng kể ngay cả đối với người giàu nhất thế giới như tỉ phú Elon Musk. Ông đã chi 44 tỉ đô la để thâu tóm Twitter vào năm 2022 và vẫn đang trả các khoản nợ lớn đã vay để thực hiện thương vụ này.

Theo một nguồn tin, Musk là nhân vật được các nhân viên ByteDance ở Trung Quốc ngưỡng mộ. Ông được coi là doanh nhân thành đạt, người có kinh nghiệm hợp tác với chính phủ Trung Quốc thông qua hãng xe Tesla.

Theo Bloomberg

Chính phủ Trung Quốc cân nhắc bán TikTok tại Mỹ cho tỷ phủ Elon Musk (Ảnh: Bloomberg).

Theo các nguồn tin chia sẻ với Bloomberg, các quan chức Trung Quốc đang đánh giá một phương án tiềm năng liên quan đến việc tỷ phú Elon Musk có thể mua lại hoạt động của TikTok tại Mỹ nếu công ty này không thể vượt qua lệnh cấm gây tranh cãi đối với ứng dụng video ngắn này.

Theo đó, các quan chức Bắc Kinh rất muốn TikTok tiếp tục thuộc quyền sở hữu của công ty mẹ ByteDance, và công ty này đang kháng cáo lệnh cấm sắp được ban hành lên Tòa án Tối cao Mỹ. Tuy nhiên, trong phiên tranh luận ngày 10/1, các thẩm phán đã cho thấy khả năng họ sẽ vẫn tiếp tục duy trì luật này. Các quan chức cấp cao Trung Quốc đã bắt đầu thảo luận về các kế hoạch dự phòng cho TikTok, như một phần của các cuộc thảo luận về cách làm việc với chính quyền của Tổng thống đắc cử Donald Trump.

Một thỏa thuận nổi bật với một trong những đồng minh thân cận nhất của ông Donald Trump có thể mang lại sức hấp dẫn nhất định cho chính phủ Trung Quốc, vốn được dự đoán sẽ có tiếng nói trong việc liệu TikTok có được bán hay không. Tỷ phú Elon Musk đã chi hơn 250 triệu USD để ủng hộ chiến dịch tái tranh cử của ông Trump và được lựa chọn giữ vai trò quan trọng trong việc cải thiện hiệu quả chính phủ sau khi đảng Cộng hòa lên nắm quyền.

Theo một kịch bản mà chính phủ Trung Quốc đã thảo luận, nền tảng X – trước đây là Twitter – của tỷ phú Musk sẽ tiếp quản hoạt động của TikTok tại Mỹ và vận hành cả hai doanh nghiệp này cùng nhau, các nguồn tin cho biết. Với hơn 170 triệu người dùng tại Mỹ, TikTok có thể hỗ trợ các nỗ lực của X trong việc thu hút nhà quảng cáo. Ngoài ra, ông Elon Musk cũng đã thành lập một công ty trí tuệ nhân tạo riêng có tên xAI, có thể hưởng lợi từ khối lượng dữ liệu khổng lồ mà TikTok tạo ra.

Hiện các quan chức Trung Quốc chưa đạt được bất kỳ sự đồng thuận chắc chắn nào về cách tiến hành và các cuộc thảo luận vẫn đang ở giai đoạn sơ bộ, các nguồn tin cho biết. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có bất kỳ thông tin nào về việc liệu tỷ phú Elon Musk, TikTok và ByteDance đã thảo luận về các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận nào có thể xảy ra hay chưa.

Vào tháng 4, ông Musk đã đăng trên X rằng ông nghĩ TikTok nên được tiếp tục hoạt động tại Mỹ: “Theo tôi, TikTok không nên bị cấm tại Mỹ, mặc dù một lệnh cấm như vậy có thể mang lại lợi ích cho nền tảng X. Làm như vậy là đi ngược lại tự do ngôn luận và bày tỏ ý kiến. Đó không phải là giá trị mà nước Mỹ đại diện”.

Các cuộc thảo luận tại Bắc Kinh cho thấy số phận của TikTok có thể không còn nằm hoàn toàn trong quyền kiểm soát của ByteDance, các nguồn tin cho biết. Các quan chức Trung Quốc nhận ra rằng họ sẽ phải đối mặt với các cuộc đàm phán khó khăn với chính quyền của ông Donald Trump về thuế quan, kiểm soát xuất khẩu và các vấn đề khác, và họ coi các cuộc đàm phán về TikTok là một lĩnh vực tiềm năng để hòa giải, theo các nguồn tin.

Chính phủ Trung Quốc hiện đang nắm giữ “cổ phần vàng” trong một công ty con của ByteDance, cho phép họ có ảnh hưởng đến chiến lược và hoạt động của công ty. TikTok khẳng định rằng quyền kiểm soát này chỉ áp dụng đối với công ty con Douyin Information Service tại Trung Quốc và không ảnh hưởng đến hoạt động của ByteDance bên ngoài Trung Quốc. Tuy nhiên, các quy định xuất khẩu của Bắc Kinh đã ngăn các công ty Trung Quốc bán phần mềm thuật toán, chẳng hạn như thuật toán cốt lõi của TikTok. Do chính phủ Trung Quốc sẽ phải phê duyệt bất kỳ thương vụ nào bao gồm công cụ đề xuất giá trị của TikTok, họ có tiếng nói đáng kể trong mọi thỏa thuận tiềm năng.

Hoạt động của TikTok tại Mỹ có thể được định giá khoảng 40 tỷ đến 50 tỷ USD, theo ước tính của các nhà phân tích của Bloomberg Intelligence. Đây là một con số đáng kể ngay cả đối với người giàu nhất thế giới. Không rõ liệu tỷ phú Musk sẽ thực hiện giao dịch này như thế nào, liệu ông có cần bán các khoản đầu tư khác hay không, hoặc liệu chính phủ Mỹ có phê duyệt giao dịch này hay không. Trước đó, vị tỷ phú công nghệ này đã chi 44 tỷ USD để mua lại Twitter vào năm 2022 và hiện vẫn đang phải trả các khoản vay đáng kể.

Theo một nguồn tin, tỷ phú Elon Musk có uy tín tích cực đối với nhiều nhân viên của ByteDance tại Trung Quốc. Ông được xem là một doanh nhân rất thành công, người có kinh nghiệm làm việc với chính phủ Trung Quốc thông qua hoạt động kinh doanh xe Tesla của mình.

Tổng thống đắc cử Donald Trump, người sẽ nhậm chức vào ngày 20/1, đã tìm cách trì hoãn lệnh cấm đối với TikTok, sẽ có hiệu lực vào ngày 19/1, để ông có thể làm việc trên các cuộc đàm phán. Ông nói rằng mình muốn “cứu” ứng dụng này và có suy đoán rằng ông có thể hành động vào phút chót để né tránh lệnh cấm.

Về mặt thực tế, việc tách riêng hoạt động của TikTok tại Mỹ sẽ rất phức tạp, ảnh hưởng đến các cổ đông tại cả Trung Quốc và Mỹ. Các luật sư của TikTok đã lập luận trước Tòa án Tối cao Hoa Kỳ rằng việc tách riêng các phần của sản phẩm tại Mỹ sẽ là “cực kỳ khó khăn”.

Ngoài ra, một phương án khác cho TikTok sẽ là chuyển người dùng hiện tại tại Mỹ sang một ứng dụng tương tự, với tên thương hiệu khác, để có thể né tránh lệnh cấm. Tuy nhiên vẫn không rõ liệu phương án này sẽ hiệu quả đến mức nào.

Theo một nguồn tin thân cận với công ty, trước phiên điều trần của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, cuộc chiến pháp lý vẫn là trọng tâm của các lãnh đạo cấp cao và họ ưu tiên tiếp tục đấu tranh tại đây thay vì bán TikTok Mỹ và từ bỏ quyền kiểm soát hoàn toàn.

Trong phiên điều trần ngày 10/1, các thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ đã thể hiện xu hướng ủng hộ lệnh cấm, bất chấp nỗ lực kháng cáo của công ty mẹ ByteDance. Các quan chức cấp cao Trung Quốc đã bắt đầu thảo luận các phương án dự phòng cho TikTok.

Trong một kịch bản được chính phủ Trung Quốc thảo luận, mạng xã hội X của Elon Musk sẽ kiểm soát TikTok Mỹ và điều hành 2 nền tảng cùng nhau.

Với hơn 170 triệu người dùng tại Mỹ, TikTok có thể thúc đẩy nỗ lực thu hút nhà quảng cáo của X. Tỷ phú Elon Musk cũng sáng lập công ty trí tuệ nhân tạo xAI, có thể hưởng lợi từ lượng dữ liệu khổng lồ mà TikTok tạo ra.

Đến nay, các cuộc thảo luận đang trong giai đoạn sơ bộ. Bắc Kinh vẫn ưu tiên TikTok tiếp tục nằm dưới sự kiểm soát của công ty mẹ Bytedance.

Tỷ phú Elon Musk và các đại diện của ông không phản hồi yêu cầu bình luận. Tháng 4/2024, Elon Musk đã cho rằng TikTok nên được tiếp tục hoạt động tại Mỹ: “Theo tôi, không nên cấm TikTok tại Mỹ, dù lệnh cấm có thể có lợi cho nền tảng X. Làm vậy sẽ đi ngược lại tự do ngôn luận”.

Cơ quan Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) và Bộ Thương mại Trung Quốc – những đơn vị có thể liên quan đến các quyết định về tương lai của TikTok – cũng chưa có bình luận.

Vào tháng 4/2024, Tổng thống Joe Biden ký đạo luật yêu cầu ByteDance, công ty mẹ của TikTok, phải bán lại hoạt động của ứng dụng này tại Mỹ trước ngày 19/1, nếu không sẽ bị cấm.

Đến tháng 12/2024, Tòa phúc thẩm Liên bang Đặc khu Columbia, bác đơn kiện của TikTok. Họ kết luận chính phủ hành động chỉ để bảo vệ quyền tự do ngôn luận và hạn chế khả năng dữ liệu về người Mỹ bị thu thập.

Các quan chức Trung Quốc chưa đạt được đồng thuận về cách thức tiến hành và các cuộc thảo luận vẫn đang ở giai đoạn sơ bộ.

Hôm 13/1, báo chí đưa tin rằng các quan chức Trung Quốc đang đánh giá một lựa chọn tiềm năng liên quan đến việc Elon Musk mua lại hoạt động của TikTok tại Mỹ. Ứng dụng đang phải đối mặt với một dự luật của Mỹ yêu cầu công ty mẹ ByteDance (Trung Quốc) phải thoái vốn khỏi TikTok, nếu không sẽ phải dừng hoạt động ứng dụng này tại Mỹ. 

“Chúng tôi không thể bình luận về điều hoàn toàn hư cấu này”, đại diện của TikTok trả lời yêu cầu bình luận của Variety.

Ông Musk chưa bình luận thông tin.

Tỷ phú công nghệ này từng mua Twitter vào năm 2022 trong một thỏa thuận trị giá 44 tỷ USD, sau đó đổi tên thành X.  

TikTok có nguy cơ bị cấm tại Mỹ nếu dự luật đang được xem xét có hiệu lực vào ngày 19/1, trừ khi Tòa án Tối cao ra phán quyết ngăn chặn luật này. Ứng dụng đang trong quá trình pháp lý để chống lại dự luật. 

Ngày 10/1, đơn kháng cáo của TikTok lập luận dự luật vi phạm quyền Tu chính án thứ nhất của 170 triệu người dùng Mỹ. Nhưng các thẩm phán có vẻ nghiêng về việc tiếp thu quan điểm của chính phủ nhiều hơn – rằng TikTok có thể đem đến những mối lo ngại về an ninh quốc gia. 

ByteDance, chủ sở hữu TikTok có trụ sở tại Bắc Kinh cũng chưa đề cập đến việc họ có đang xem xét việc bán khoảng 40% cổ phần của mình tại TikTok cho một tổ chức hoặc nhóm nhà đầu tư nào có được Mỹ chấp thuận hay không. Trong khi đó, các quan chức Trung Quốc trước đó đã chỉ ra rằng nếu ByteDance cố gắng bán cổ phần tại TikTok, động thái này sẽ bị chặn vì được xem là hoạt động xuất khẩu công nghệ.

Trong một diễn biến khác, Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump yêu cầu Tòa án Tối cao đình chỉ luật có hiệu lực vào ngày 19/1 để cho phép chính quyền của ông theo đuổi “một giải pháp đàm phán có thể ngăn chặn việc đóng cửa TikTok trên toàn quốc, từ đó bảo vệ quyền Tu chính án thứ nhất của hàng chục triệu người Mỹ, đồng thời giải quyết các mối quan ngại về an ninh quốc gia của chính phủ”. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình,  ông Trump đã không thành công trong việc tìm cách buộc TikTok bán cho các bên có trụ sở tại Mỹ, cũng vì lo ngại về an ninh quốc gia.

Tương lai của nền tảng TikTok tại Mỹ đang trở nên bất định khi Tòa án Tối cao nước này sắp đưa ra phán quyết về việc có duy trì luật yêu cầu ByteDance thoái vốn khỏi TikTok hay không. Trong bối cảnh đó, tờ Bloomberg cho biết chính phủ Trung Quốc đang cân nhắc một phương án dự phòng đầy bất ngờ khi muốn bán hoạt động của TikTok tại Mỹ cho tỷ phú Elon Musk.

Số phận của TikTok tại Mỹ đang trong thế “ngàn cân treo sợi tóc”.

Theo nguồn tin của Bloomberg, kế hoạch này sẽ cho phép ông Musk kiểm soát cả nền tảng X (trước đây là Twitter) và TikTok tại Mỹ. Tuy nhiên, đây mới chỉ là phương án dự phòng và các quan chức Trung Quốc vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.

Phía TikTok đã lên tiếng phủ nhận thông tin trên, gọi đó là “hoàn toàn bịa đặt”. Trong khi đó, Elon Musk và công ty X vẫn chưa đưa ra bất kỳ bình luận nào.

Nếu Tòa án Tối cao Mỹ quyết định duy trì luật cấm TikTok, việc bán lại cho Musk có thể là “nước cờ cứu cánh” cuối cùng, giúp ứng dụng này tiếp tục hoạt động tại thị trường Mỹ. Điều này cũng phù hợp với quan điểm của Tổng thống đắc cử Donald Trump, người gần đây đã kêu gọi trì hoãn việc thực thi lệnh cấm để tìm kiếm một “giải pháp chính trị”.

Hiện vẫn chưa rõ liệu ByteDance có đồng ý với kế hoạch này hay không, và liệu Musk có thực sự muốn “ôm đồm” thêm TikTok trong khi đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý X hay không? Câu trả lời sẽ sớm có được trong tương lai gần.

Bạch Ngân – CNBC